.
Ta strona używa cookie. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Akceptuję

Loading...


Szukaj Menu
A A A wysoki kontrast: A A

Portal Promocji Eksportu



Republika Azerbejdżanu

Wyślij Drukuj Pobierz dodał: Anna Woińska | 2018-07-03 14:24:57
azerbejdżan, republika azerbejdżanu, baku, lokalizacja, powierzchnia, topografia, demografia, organizacja rządowa, stosunki zagraniczne, organizacje międzynarodowe, historia, waluta, gospodarka, produkt krajowy, handel zagraniczny, bilans płatniczy

Podstawowe informacje o Republice Azerbejdżanu: lokalizacja, demografia, organizacja rządowa, stosunki zagraniczne i organizacje międzynarodowe, historia, waluta, gospodarka, produkt krajowy, handel zagraniczny i bilans płatniczy.

Lokalizacja, powierzchnia i topografia

Azerbejdżan ze stolicą Baku położony jest we wschodniej części Kaukazu Południowego (Zakaukazia), na zachodnim wybrzeżu Morza Kaspijskiego. Zajmuje powierzchnię 86,6 tys. km2 i jest największą z trzech kaukaskich republik. Na północy graniczy z Federacją Rosyjską (284 km), na północnym zachodzie z Gruzją (322 km), na zachodzie z Armenią (787 km), zaś na południu z Iranem (611 km) oraz Turcją (9 km). Łączna długość granic wynosi 2013 kilometrów, zaś linii brzegowej Morza Kaspijskiego - 800 kilometrów. Połowę powierzchni Azerbejdżanu zajmują góry, 24,2% stanowią łąki i pastwiska, 18,4% grunty orne, a 11% lasy. Do głównych łańcuchów górskich należą Wielki Kaukaz, Mały Kaukaz, Góry Tałyskie, Góry Karabachskie. Najwyższy szczyt to Bazar Diuzi (4466 metrów n.p.m.) w Wielkim Kaukazie.

 

Demografia

Z populacją liczącą ponad 9,810 mln (początek 2017 r.) Azerbejdżan ma młody profil demograficzny,bo z około 21,6% populacji jest w wieku od 14 do 29 lat i tylko 6,3% w wieku emerytalnym. Populacja jest równomiernie rozmieszczona między obszarami miejskimi i wiejskimi, 54% ludności zamieszkuje w miastach i wokół nich. Około 9% szacowanej siły roboczej (ponad 4,7 miliona osób) zajmuje się rolnictwem i leśnictwem, a 23,6% pracuje w przemyśle i budownictwie. Podczas gdy Azerbejdżan jest konstytucyjnie państwem świeckim, zdecydowana większość (93%) ludności to muzułmanie. Językiem urzędowym jest język azerbejdżański.

 

Organizacja rządowa

Konstytucja kraju została ratyfikowana przez powszechne referendum w listopadzie 1995 r. i jest pierwszą konstytucją Azerbejdżanu jako niepodległego państwa. Przewiduje ona jednoizbowy parlament (Zgromadzenie Narodowe - Milli Medżlis) z członkami wybieranymi na pięcioletnią kadencję. Zgodnie z ostatnimi poprawkami do konstytucji, zatwierdzonymi w dniu 11 października 2016 r., prezydent wybierany jest na siedmioletnią kadencję w głosowaniu powszechnym. Za zgodą Zgromadzenia Narodowego prezydent mianuje premiera i innych członków Gabinetu Ministrów. Prezydent ma również uprawnienia do mianowania i odwoływania pierwszego wiceprezydenta i wiceprezydentów Republiki Azerbejdżanu. Władza sądownicza w Azerbejdżanie jest sprawowana przez system sądowniczy, którego niezależność gwarantuje konstytucja. Trybunał konstytucyjny rozwiązuje kwestie dotyczące zgodności przepisów prawa, aktów rządowych, orzeczeń sądów i umów międzynarodowych z Konstytucją. Rozstrzyga spory między władzami i interpretuje Konstytucję oraz ustawy dotyczące zagadnień związanych z prawami człowieka i podstawowymi wolnościami. Sąd Najwyższy Republiki Azerbejdżanu jest sądem ostatniej instancji w sprawach cywilnych, karnych, administracyjnych i innych.

 

Stosunki zagraniczne i organizacje międzynarodowe

Od czasu uzyskania niepodległości Azerbejdżan stał się członkiem wielu organizacji międzynarodowych, w tym Organizacji Narodów Zjednoczonych, OBWE, Rady Europy, Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju, Banku Światowego, Międzynarodowego Funduszu Walutowego, Organizacji Współpracy Gospodarczej Państw Morza Czarnego oraz Azjatyckiego Banku Rozwoju. Cieszy się statusem obserwatora w Światowej Organizacji Handlu (WTO), przestąpił do programu Partnerstwa dla Pokoju Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO) i uczestniczy w nowej polityce sąsiedztwa Unii Europejskiej. Azerbejdżan jest członkiem Wspólnoty Niepodległych Państw (CIS) od września 1993 r.

 

Historia

Korzenia Azerbejdżanu sięgają około IV wieku p.n.e. - czasów kaukaskiej Albanii. Albania, znana również jako Arran w Azerbejdżanie, przyjęła zoroastrianizm przed przejściem na chrześcijaństwo przed inwazją muzułmańskich Arabów i, co ważniejsze, muzułmańskich Turków. Jako integralna część kalifatu arabskiego ludność Azerbejdżanu przeszła masową konwersję na islam. Późniejsze podboje tureckie doprowadziły do Turkifikacji narodu i stworzeniu języka azerbejdżańskiego, należącej do grup języków tureckich. Azerbejdżan został następnie włączony do imperium rosyjskiego w latach 1813-1918. Po upadku rządów carskich Romanowów Azerbejdżan cieszył się krótkim okresem niepodległości aż do 1920 r., kiedy został opanowany przez siły sowieckie i włączony do ZSRR. Kraj ogłosił niepodległość na początku lat 90-tych. Od 1988 r. powstał konflikt między Armenią a Azerbejdżanem z powodu inwazji Armenii na Górski Karabach, pierwotnie ziemie azerbejdżańskie. Ostateczna decyzja w sprawie politycznego statusu Górskiego Karabachu nie została jeszcze ustalona.

 

Waluta

Od 1 stycznia 1994 r. Manat jest walutą krajową i jedynym instrumentem płatniczym tego kraju. W styczniu 2006 r. Azerbejdżan wyznaczył swoją walutę na Nowy Azerbejdżański Manat (AZN), który był powiązany z dolarem amerykańskim (USD) przez politykę pieniężną Centralnego Banku Republiki Azerbejdżanu (CBAR) i kurs wymiany wobec dolara amerykańskiego wynosił maksymalnie 1 USD=0,78 AZN. W lutym 2015 r. ze względu na spadek cen ropy naftowej USD zastąpiło EUR. W grudniu 2015 r. nastąpiła druga dewaluacja (około 50%) AZN. Średnia stopa na styczeń-luty 2017 r. - 1,81 AZN za 1 USD, podczas gdy średnia stopa AZN/EUR w tym samym okresie wynosi 1,94 AZN za 1 EUR. W styczniu 2017 r. CBAR obniżył ją o 4% banki komercyjne, aby umożliwić swobodny przepływ waluty.

 

Gospodarka

Azerbejdżan posiada żyzne grunty rolne, znaczne rezerwy ropy i gazu oraz stosunkowo rozwinięty sektor przemysłowy. Jednak spuścizna radzieckiego centralnego planowania i niestabilność wczesnych lat 90-ch, która w dużej mierze wynikała z pogarszających się stosunków handlowych z byłymi partnerami radzieckimi i konfliktu w Górskim Karabachu, spowodowała znaczny spadek produkcji gospodarczej. Na przykład do 1995 r. produkcja spadła o 50% w przemyśle petrochemicznym i maszynowym, choć mniej dramatycznie w przemyśle lekkim. Większość przedsiębiorstw Azerbejdżanu znajduje się w Baku, Sumgaicie i Gandże. Przemysł ciężki składa się z wydobycia i rafinacji aluminium, petrochemii i produkcji chemicznej. Przemysł lekki składa się z przetwórstwa żywności, tekstyliów i produkcji wina. Głównymi gałęziami przemysłu w Baku są sprzęt naftowy i gazowy oraz produkcje lekka; produkcja w Sumgaicie koncentruje się na produktach chemicznych i petrochemicznych, tekstyliach i wytopie aluminium, a Gandża jest siedzibą aluminiowej rafinerii, a także specjalizuje się w tekstyliach, budowie maszyn i metalurgii. Wpływ spadku ekonomicznego na początku lat 90-ch był widoczny również w rolnictwie w Azerbejdżanie, który jest niezwykle ważnym sektorem, zatrudniającym około 37% siły roboczej. Bawełna jest wiodącą uprawą gotówkową Azerbejdżanu, wraz z winogronami (do produkcji wina), owocami, orzechami, warzywami i tytoniem.

 

Produkt krajowy

Od czasu dekoniunktury na początku lat 90-ch gospodarka Azerbejdżanu rośnie w szybkim tempie. Długo oczekiwana produkcja z pól morskich opracowana przez konsorcjum międzynarodowych koncernów naftowych i gazowych wraz z Państwową Kompanią Naftową Republiki Azerbejdżanu, ukończenie głównych rurociągów naftowo-gazowych Baku-Tbilisi-Ceyhan i Kaukazu Południowego (Shah Deniz), a globalny popyt na ropę i gaz wywierał znaczący wpływ na gospodarkę Azerbejdżanu w ostatnich latach. W roku 2012 produkt krajowy brutto (PKB) wyniósł 52 282,29 miliardów AZN, a PKB na jednego mieszkańca 5 587,87 AZN. W 2013 r. PKB wynosił 57 miliardów AZN, a PKB na jednego mieszkańca wynosił 6,132 AZN. Dane za 2014 r. przedstawiają się następująco: PKB 53 744 mld AZN z per capita na poziomie 5 670 AZN. PKB na 2015 r. wyniósł 54,352 mld AZN na jednego mieszkańca w 5 600,41 AZN. PKB na 2016 r. było na poziomie 59987,70 mld AZN, a na osobę w 61802,73 AZN. PKB od stycznia do listopada 2017 r. wynosił 6331,30 mld AZN, a na osobę 6 61,180 AZN.

 

Handel zagraniczny i bilans płatniczy

Rząd podjął znaczny wysiłek, aby przyciągnąć zagraniczne inwestycje w krajowy przemysł naftowy i gazowy, który gwałtownie wzrósł od 1995 r. w wyniku wzrostu liczby kontraktów naftowych podpisanych z zagranicznymi firmami w tym okresie. Całkowity obrót zagraniczny od stycznia do listopada 2017 r. wyniósł w przybliżeniu 19,5 miliarda USD, z czego import stanowił około 7 miliardów USD, a eksport 12,5 miliarda USD.